DOLAR 14,7479 0.01%
EURO 16,0660 0%
ALTIN 915,590,08
BITCOIN 642457-0,37%
İstanbul
13°

HAFİF YAĞMUR

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

İki sığınmacı, bir ülke, iki başka sonuç… Bu Katya ile Albagir’in kıssası…

İki sığınmacı, bir ülke, iki başka sonuç… Bu Katya ile Albagir’in kıssası…

on

ABONE OL
Mart 18, 2022 07:48
İki sığınmacı, bir ülke, iki başka sonuç… Bu Katya ile Albagir’in kıssası…
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Takvimler Ukrayna’da savaşın patlak verdiği 24 Şubat tarihini gösteriyordu. 22 yaşındaki Sudanlı mülteci Albagir, Polonya’nın hudut bölgesindeki bir ormanda donmuş toprağa yüz üstü uzanmış, hayatta kalmaya çalışıyordu.

Polonya hudut denetim devriyesine ilişkin insansız hava araçları vızıldayarak başının üstünden geçiyordu. Onlara helikopterler eşlik ediyordu. Gece saatleriydi. Termometreler sıfırın altını gösteriyordu, kar her yerdeydi.

Tıp fakültesine hazırlık dersleri almakta olan Albagir ve küçük bir küme Afrikalı mülteci, gizlice Polonya’ya geçmeye çalışıyordu. Yola çıkarken yanlarına aldıkları hurmalardan geriye yalnızca birkaç tane kalmıştı. Albagir, “Umudumuz tükeniyordu” diye anlattı o dakikaları.

Tıpkı gece Odessa yakınlarındaki küçük bir kasabada yaşayan 21 yaşındaki Katya Maslova, valizini ve animasyon işleri için kullandığı bilgisayarını ailesinin arazi aracına yükledi. 8 yetişkin 5 de çocuk, dört araçlık bir konvoy halinde yollara döküldüler. Savaştan kaçmaya çalışan on binlerce Ukraynalı ortasındaydı onlar da.

Katya, “O noktada nereye gittiğimizi bilmiyorduk” diye konuştu.

Ukraynalıları Polonya hududunda termal battaniyeler ve sıcacık çorbalar bekliyor

BİRİNE TAZE EKMEK, ÖBÜRÜNE YUMRUKLAR

Albagir ve Katya… İkisi de birebir yaşlardaydı, birebir ülkeye, tıpkı sebepten girmiş mültecilerdi. Fakat sonraki iki haftada yaşadıkları ortasında dağlarla bile ölçülemeyecek kadar büyük farklar vardı.

Albagir yüzüne yumruk yedi, ırkçı hakaretlere maruz kaldı ve kendisini dövmekten zevk alıyor üzere görünen gaddar bir hudut muhafızının ellerinden çekmediği acı kalmadı. Katya ise “aziz” diye nitelendirdiği bir kişi sayesinde her sabah uyandığında dolu bir buzdolabıyla ve çıtır çıtır taze ekmekle güne başlıyor.

Bu iki gencin yaşadıkları ortasındaki farklar, Avrupa’da yaşanan mülteci krizindeki eşitsizlikleri de net bir biçimde ortaya koyuyor. Bu gençler çok farklı iki jeopolitik sıkıntının kurbanları lakin ikisi de birebir şeyi istiyor: Savaşın yıkımından kaçmak.

Ukrayna’daki savaş nedeniyle Avrupa onyıllardır görmediği kadar büyük bir mülteci kriziyle karşı karşıya lakin Ortadoğu ve Afrika’da da birçok çatışma fazla dikkat çekmese de devam ediyor. Bireylerin gördükleri muamele de hangi savaştan kaçtıklarına bağlı olarak büyük farklılar sergiliyor.

“NEDEN BİZ DE BU SEVGİYİ GÖREMİYORUZ?”

Katya üzere Ukraynalı mülteciler, Polonya’ya adım attıkları andan itibaren canlı piyano resitalleriyle, kaseler dolusu borscht çorbasıyla ve birden fazla vakit sıcacık yataklarla karşılanıyor.

Üstelik bu yalnızca başlangıç. Macaristan merkezli Wizz Havayolları Ukraynalı mültecileri Avrupa’nın her yerine fiyatsız taşıyor. Almanya’da tren istasyonları ellerinde Ukrayna bayraklarıyla mültecileri karşılayan kümelerle dolup taşıyor. Birçoğu Ukrayna’yla kan bağına sahip tüm Avrupa Birliği ülkeleri, Ukraynalı mültecilerin üç yıla kadar yerleşmesine müsaade vermiş durumda.

Albagir bütün bunları Polonya kırsalındaki bir inançlı meskende televizyonda izledi. Sonu yasa dışı yollardan geçtiği için meskenden çıkamayan, hatta soyadını bile açıklamayan Albagir için ekranda gördükleri ufak bir şok tesiri yaptı. Albagir, “Neden biz de bu ilgiyi ve sevgiyi göremiyoruz? Neden? Ukraynalılar bizden daha mı uygun? Bilmiyorum. Neden?” diye konuştu.

Belarus-Polonya sonundaki bu ormanlar onlarca bireye mezar oldu

BELARUS-POLONYA HUDUDUNDA TRAJEDİ DEVAM EDİYOR

Albagir bu berbat deneyimleri yaşayan tek kişi değil ne yazık ki… Yıllardır, Akdeniz’de, Ege’de, Manş Denizi’nde bu müthiş gerçeğe şahit oluyoruz. Avrupa ülkelerinin hükümetleri, Afrika’dan ve Ortadoğu’dan gelen göçmenleri ülkelerine sokmamak için bazen orantısız güç kullanmak da dahil olmak üzere ellerinden gelen her şeyi yapıyor.

Albagir’in hayatını zorlaştıran şeylerden biri de Polonya’ya Belarus üzerinden geçmeye çalışması oldu. Rusya’nın bölgedeki müttefiki olan Belarus, geçen yıl Batı tarafından çok büyük bir mülteci krizi başlatmakla suçlandı.

Belarus, Sudan, Irak, Suriye üzere birçok çatışma bölgesinden on binlerce şahsa kapılarını açıp Polonya’ya geçişlerine müsaade verdi. Avrupalılar Belarus’un bu atağının emelinin kıtada huzursuzluk yaratmak olduğunu savunurken, Polonya hudutta mültecilere çok sert müdahalelerde bulundu.

UKRAYNALILAR “BİZİM GİBİ” MÜLTECİLER

Ukraynalılar ise Avrupa topraklarında yaşanan ve her geçen gün Avrupa’nın merkezine biraz daha yaklaşan bir çatışmanın kurbanları. Bu nedenle Avrupalılar Ukraynalılara büyük bir şefkatle yaklaşıyor. Bu da daha uzaklardaki savaşlardan gelen mültecilerde eşitsizliğe hatta ırkçılığa maruz kaldıkları hissiyatını yaratıyor.

Brüksel’de yaşayan göç analisti Camille Le Coz, “İlk kere farklı mülteci kümeleri ortasında bu türlü bir muamele farkı görüyoruz” dedi ve Avrupalıların Ukraynalıları “kendisi gibi” gördüğünü vurguladı.

Almanya İçişleri Bakanlığı’ndan pazartesi yapılan açıklamada 146.998 Ukraynalının ülkeye giriş yaptığı bildirildi

ODESSA’DAN ÇIKTIKLARINDA NEREYE GİDECEKLERİNİ BİLMİYORLARDI

25 Şubat günü, yani Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ikinci gününde, Katya ailesinin arabasının ön koltuğunda oturmuş süratle Moldova yollarını arşınlıyordu. Camdan dışarı baktığında insanların kendisine tezahüratlar ettiğini, el salladığını ve başparmaklarını kaldırarak onay işareti verdiğini gördü.

O anda ağlamaya başladığını belirten Katya, “Bizi ağlatanlar makûs kısımlar değil uygun kısımlar. Kendinizi bütün dünyanın sizi destekleyeceği gerçeğine hazırlamıyorsunuz” diye konuştu.

Batıya yanlışsız yol alırlarken bir yandan da nereye gideceklerini tartışıyorlardı. Birileri Letonya birileri Gürcistan dedi. Lakin Katya’nın planı oburdu.

Varşova’da bir üniversitede animasyon okumuştu. O yıllardaki oda arkadaşının ailesinin, Polonya kırsalında boş duran bir meskene sahip bir tanıdığı vardı. Şayet planı işlerse, animasyon eğitimine devam edebilecek ve daima hayalini kurduğu üzere çizgi sinema kesiminde çalışabilecekti. Ailesini ikna etti, direksiyonu Polonya’ya kırdılar.

Iraklı mülteciler, huduttaki dondurucu soğuklardan kaynar su doldurdukları şişelere sarılarak korunmaya çalışıyordu

ALBAGİR DOĞDUĞUNDAN BERİ KAÇIYOR

Birebir gün Albagir hala Polonya-Belarus hududundaki ormanda kapana kısılmış haldeydi. Aslına bakılırsa Albagir’in ömrü kaçarak geçti.

Çocukluğunda memleketi Darfur’un savaş nedeniyle uğradığı yıkıma şahit oldu ve “aklınıza gelebilecek her şeyi” gördü. Akabinde tıp okumak için Sudan’ın başşehri Hartum’a kaçtı. Lakin kısa müddet sonra Hartum da kaosa sürüklendi.

O nedenle geçen yıl Kasım ayında, özel bir üniversitede ders almak hedefiyle öğrenci vizesiyle Moskova’ya gitti. Lakin Rusya’nın Ukrayna işgali başlayıp ABD’den ve Avrupa’dan yaptırımlar yağınca, Albagir kendi üniversitesinin de yaptırımlardan hissesini alacağı niyetiyle bir sefer daha kaçmaya başladı.

Planı Rusya-Belarus-Polonya-Almanya rotasında ilerlemekti. Lakin söylediğine nazaran, Polonya’nın Belarus’tan gelen göçmenleri püskürtmek için hudutlarındaki güvenliği artırdığını bilmiyordu.

Ukraynalı mülteciler Lizbon’da bu türlü karşılandı

“MERHABA” DEDİLER, KUCAKLAŞTILAR VE AĞLAMAYA BAŞLADILAR

Aşağı üst 210 kilometre güneyde, Katya’nın da içinde bulunduğu konvoy nihayet amaca ulaştı. Polonya kırsalının derinliklerinde bir çiftlik meskeninin önüne park ettiler. Bir anda kır saçları dökülmeye başlamış iri yarı bir adam çıktı konuttan ve “Merhaba, benim adım Janusz” dedi.

Janusz Poterek ve eşi Anna, araçlarından inenleri kucaklayınca herkes bir anda ağlamaya başladı. Fakat gözyaşları karşılamayla hudutlu değildi.

Katya ve ailesi, mutfağa adım attıklarında, mesken sahiplerinin kendileri için hazırladığı üç çeşit yemeği görünce bir daha ağlamaya başladılar. Banyoya girdiklerinde, yeni diş fırçalarını, sabunları ve şampuanları görünce bir daha… Yataklarının üzerine serilmiş tertemiz çarşafları, havluları, battaniyeleri gördüklerinde bir daha…

Elma tarımıyla uğraşan Poterek, New York Times’a yaptığı açıklamada daha evvel hiç mültecilere dayanak olmak için bir şey yapmadığını ancak savaş patlak verdiğinde “kayıtsız kalamadığını” söyledi.

Polonya göçmenleri geçirmemek için Belarus sonuna adeta duvar ördü

SIM KARTLARINI ALIP TELEFONLARINI BOZDULAR

Birkaç gece sonra, Katya ve ailesinin Poterek’lerin çocuklar için getirdikleri oyuncaklara hayranlıkla baktığı dakikalarda, Albagir ve birlikte seyahat ettiği üç erkek göz altına alınıyordu. Aslında Polonya hududunu fark edilmeden geçmeyi başarmışlardı fakat onları Almanya’ya götürmesi için anlaştıkları şoför, aracın farlarını kapatmayı unuttuğu için polis çevirmesine takıldılar.

Albagir, Polonyalı polis memurlarının telefonlarının SIM kartlarını, taşınabilir şarj aygıtlarını alıp (yardım isteyemesinler diye) telefonlarını çalışmaz hale getirmişler akabinde da en çok korktukları yer olan ormana götürüp bırakmışlardı.

İKİ TARAF DA BİRBİRİNİ SUÇLUYOR

İnsan hakları örgütlerinin açıkladığı bilgilere nazaran, son aylarda Polonya hudut polisinin geri püskürtüp ormana geri gönderdiği 19 kişi, donarak can verdi. Polonyalı yetkililer ise bunun kendilerinin cürmü olmadığı konusunda ısrarcı.

New York Times’a konuşan Hudut Muhafızları sözcüsü Katarzyna Zdanowicz, “Sorun Belaruslular. Bu insanları buraya yönlendiriyorlar” diye konuştu.

Lakin insan hakları savunucuları Polonyalı muhafızların da birebir halde hatalı olduğunu belirtiyor. Polonya hükümet sözcüsü ise mültecilere yönelik muameleyle ilgili soruları yanıtlamayı reddetti.,

Ormanda sıkışıp kalan ve sonu geçemeyen yüzlerce Iraklı el mahkum memleketlerine dönmüştü

“YUMRUKLARI, TEKMELEDİ, YERLERDE SÜRÜKLEDİ”

Albagir, Polonyalı muhafızların kendilerine “Gidin! Gidin! diye bağırdığını, silah doğrulttuğunu ve ormanın izole bir kısmındaki dikenli tellere gerçek ittirdiğini anlattı. Hatta adamlardan birini tellere gerçek o kadar sert ittirmişlerdi ki eli kesilmişti.

Birkaç saat aç susuz halde nereye gittiklerini bilmeden ilerleyen küme, hududun Belarus tarafındaki denetim noktasına ulaştı. Muhafızlara “Ne olur içeri girmemize müsaade verin” diye yalvardılar lakin Belarusluların planı oburdu.

Albagir ve beraberindekileri ite kaka buz üzere bir garaja soktular. İri yarı bir Belaruslu asker bir yandan ırkçı hakaretler sarf ediyor bir yandan da öfkeyle önüne gelene rasgele vuruyordu.

Albagir, “Bizi yumrukladı, tekmeledi, yerlerde sürükledi, sopalarla dövdü” diye anlattı yaşadıklarını. (Albagir, yanlarında bir de açık ciltli bir Iraklı Kürt olduğunu, askerin bir tek ona vurmadığını söyledi.)

Akabinde birebir asker onları yakınlardaki bir ormana götürüp, “Polonya’ya gidin. Geri gelirseniz sizi öldürürüz” diyerek hür bıraktı.

İnsan hakları örgütlerinin bildirdiğine nazaran, on binlerce mülteci Polonya ve Belarus sonundaki bu arafta sıkışıp kalmış durumda. Ne Polonya’ya ne Belarus’a girebiliyor ne de kendi memleketlerine geri dönebiliyorlar.

Kasım ayında Belarus-Polonya hududunda hayatını kaybeden Iraklı bebeğin cenaze imajları vicdanları sızlatmıştı 

NİHAYET ONLAR DA UYGUN BİRİNE DENK GELDİ

5 Mart günü Albagir ve beraberindekiler, Polonya hududunu bir hafta içinde ikinci sefer geçti. Ziyadesiyle güçsüz bir haldeydiler ve soğuktan donmak üzereydiler. Kendilerine “Başınız belaya girerse…” şartıyla verilen bir numarayı aradılar. Telefonu açan Polonyalı aktivist onları bulundukları yerden alıp gizlice meskenine götürdü ve dışarı çıkmamaları için uyardı. Albagir ve arkadaşları da nihayet nazik birileriyle karşılaşmışlardı.

Albagir şu an tüm mültecilere cömert davranmasıyla ün kazanmış olan Almanya’ya iltica başvurusu yapmayı ve burada okuluna devam etmeyi planlıyor. Arapça, İngilizce ve biraz Rusça konuşuyor, altın çerçeveli gözlükleri ve formlu bir latifeli var. Hekim olmayı ve yaşadıklarını anlatacağı bir kitap yazmayı hayal ediyor. Albagir hâlâ, nispeten refah içindeki ülkelerde yaşayan eğitimli insanların, muhtaç durumda olan öteki insanlara bu biçimde muamele ediyor olduğuna inanamıyor.

“IRKÇILIKTAN ÖTEKİ BİR ŞEY DEĞİL”

Yola birlikte çıktığı şahıslardan biri olan Pir, İngilizce konuşamıyor. Ancak telefonunun çeviri işlevi sayesinde kaygısını anlatabiliyor.

Pir, New York Times’ın röportajı sırasında söylemek istediklerini metin halinde girdiğinde, telefonun robotik sesi şöyle dedi: “Bütün Avrupa, her insan için haklar olduğunu söylüyor lakin biz bunu görmedik.”

Albagir de “Maruz kaldığınız muamelenin ardında yatan faktörlerden birinin ırkçılık olduğunu düşünüyor musun?” sorusuna hiç tereddüt etmeden şu karşılığı verdi: “Evet, hem de çok. Irkçılıktan öteki bir şey değil.”

Gönüllüler yollardaki Ukraynalı mülteciler için daima kazanlar dolusu yemek pişiriyor

“ONLAR İÇİN NE PİŞİREBİLİRİM?”

Katya’nın ailesinin gördüğü muamele ise gitgide düzgünleşiyor. Janusz Poterek, Katya’nın erkek ve kız kardeşini ilkokula yazdırdı. Zira Polonya hükümeti Ukraynalı mültecilere fiyatsız eğitim ve sağlık hizmeti sunuyor.

Katya, hasta olduğu için göründüğü tabibin kendisinden fiyat almayı reddettiğini belirterek, “Bütün ülke Ukraynalılar için kuralları biraz esnetiyor gibi” dedi.

Pekala Maslova ailesini bu kadar âlâ ağırlayan Poterek ailesi tıpkı şeyi Afrikalı yahut Ortadoğulu mülteciler için de yapar mıydı? Anna Poterek bu soruya, “Evet, lakin fırsatımız olmadı” dedi. Ancak Ukraynalılara konut sahipliği yapmayı “daha kolay” bulduğunu zira kültürlerinin ortak olduğunu da söylemeden geçmedi. Arap ülkelerinden ve Afrika’dan gelen mültecileri kasteden Anna, “Ne pişirebilirim ki ben onlar için?” diye konuştu.

10 Mart günü, Janusz Poterek, bir arkadaşıyla “Katya’ya bir çevirmenlik işi ayarlayabilir miyiz? diye konuşurken, Albagir ve beraberindekiler Varşova’daki bir inançlı konutun kapısından içeri adım atıyordu. Gruptakilere bir sefer daha dışarı çıkmamaları söylendi.

The New York Times’da yayımlanan “Two Refugees, Both on Poland’s Border. But Worlds Apart.” başlıklı haberden derlenmiştir.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK , GDPR ve CCPA kapsamında toplanıp işlenir. Detaylı bilgi almak için Veri Politikamızı / Aydınlatma Metnimizi inceleyebilirsiniz. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.